به تدریج با قدرت یابی احزاب سیاسی زاییده از درون جنبش و نیرو گرفتن ابزار تبلیغی و ارتباط تاثیر گذار با اعضای جنبش و همچنین بدست گرفتن اهرمهای فشاربرهئیت حاکمه ، جنبش ها از لاک خود بیرون می آیند و در حوزه ی سیاسی آن متناسب با استراتژی و برنامه های تشکلات سیاسی و با توجه به قدرت تاثیر,ابتکار و انسجام احزاب سیاسی شروع به ایجاد توافق و همکاری با جریانات سیاسی دیگر و به طور کلی شروع به ایفای نقش در حیطه ی منافع مبارزه ی سیاسی می کند که یکی از آنها نیز بحث انتخابات است .
اما در خصوص حرکت ملی آذربایجان باید گفت با توجه به جو کاملا غیر قانونی فعالیت احزاب سیاسی آذربایجان و همچنین نبود تجربه ی سیاسی کافی و نو پا بودن آنها این وظیفه بیشتر به عهده ی تشکلها یا هر نوع گروه منسجمی است که می تواند در شرایط قانونی ( حتی قوانین محدود ایران ) بتواند از فرصتها و منفذهای حاکمیت به بهترین نحو در راه منافع حرکت ملی آذربایجان استفاده کند . هر چند که اصولا کپی برداری از مبارزات سیاسی دیگرملل را به صلاح حرکت منحصر به فرد آذربایجان نمی دانیم اما با نگاه به وضع سیاسی ترکیه وچگونگی رفتار سیاسی کردهای ترکیه و ایجاد لایه های زیرزمینی((PKK و مبارزه ی قانون (-شاخه ی سیاسی پ-ک-ک- (DTP شاید زمانی از مجمع دانشگاهیان آذربایجان چنین انتظاری می رفت که در این صورت به هر حال دوستان توپلوم باید کمی پر کاری به خرج دهند .
از سوی دیگرموضوعی که مخالفان شرکت درانتخابات ابراز می دارند ، مشروعیت دادن به حاکمیت فارس وافتادن در دام اپورتونیستها ودر نهایت به انحراف کشیده شدن حرکت ملی از راه اصیل و غایت سیاسی حق تعیین سرنوشت خویش میباشد . که با توجه به عدم ورود حرکت ملی به دوران ثبات سیاسی خویش وعدم وجود احزاب قانونی- سیاسی که قادر به مانوردر مقابل تغییرات حوزه ی سیاست باشند ، که در مقدمه به خصوصیات این دوره اشاره شد ، نظر این عزیزان نیز قابل تامل میباشد . تاکید به وجود انسجام و ارتباط قوی با اعضای چنین گروههایی از آن جهت اهمیت می یابد که با توجه به گذر حرکت ملی به دوران ایفای نقش آن در حوزه ی سیاست ، به نظر می رسد لزوما سیاست راهبردی حرکت ملی در این برهه باید بسیار ظریف و قابل انعطاف باشد . به گونه ای که تبلیغات برای کاندیداهای مورد نظر اولا باید بدون استفاده از شعارهای حرکت ملی و در نهایت هر گونه مشروعیت دادن به حاکمیت در افکار عمومی آذربایجان بوده و دوم اینکه با ارتباط قوی بین فعالین و تبلیغات قوی و مستمر( حتی الامکان بدون استفاده ازشعارهای ملی ) باشد . اینگونه رویکرد به مسئله ی انتخابات شاید در نگاه اول کمی غیر قابل اجرا به نظر برسد اما با یک بررسی آماری امکان بالای پیروزی در انتخابات علی الخصوص در شهرستانها ، روشن است . به طور متوسط در انتخابات شورای شهر ، با مجموع آرای بین 8000-13000( بسته به جمعیت شهرستانهای مختلف ) می توان کاندیدا یا کاندیداهای مورد نظر را به پیروزی رساند .
موضوع دیگری که مخالفان انتخابات بدان اشاره می کنند ، رد صلاحیت شدن کاندیداهای مورد نظراز سوی دایره ی امنیتی حاکمیت می باشد . در این خصوص باید گفت فعالین حرکت ملی می توانند با معرفی کاندیدهای با تعداد بالا مثلا 50-100 مطمئن شوند همه ی آنها از دورانتخابات حذف نخواهند شد ، که البته همان گونه که قبلا اشاره شد نام نویسی فعالین نسبتا گمنام و عدم استفاده از شعارهای ملی احتمال حذف همه ی آنها از دور انتخابات بعید به نظر می رسد . البته از سوی دیگر نیز بالا رفتن تعداد رد صلاحیت شدگان ضربه ای به آبروی حاکمیت و آگاهی بیشتر مردم خواهد بود . در هر حال حتی در صورت عدم توفیق فعالین حرکت ملی ،با توجه به عدم استفاده از وجه حرکت ملی ، چیز خاصی از دست نمی دهند . در عین حال باید توجه داشت که به هر حال افرادی سودجو هستند که در هردوره از انتخابات سعی در سودجویی از داشته ها و پرستیژ حرکت ملی را داشته و خواهند داشت .
اهمیت شرکت در انتخابات قطعا در مناطق مختلف آذربایجان بسیار متفاوت خواهد بود . در اینجا لازم به یادآوریست که در مناطق همجوار با کردها اعم از اورمیه ، سولدوز و ... اهمیت شرکت در انتخابات و استفاده از فضای آن علی الخصوص در اورمو بسیار بسیار حائز اهمیت است . باید گفت در این مناطق شرکت در انتخابات مطلقا و به هر عنوان و تبلیغ کامل با تمام داشته ها و اعتبار حرکت ملی آذربایجان لازم به نظر میرسد . چرا که غفلت از این امر فرصت را به دست کوردها داده و سناریوی انتخابات شورای شهررا تکرار خواهد کرد . بدیهی است که کردها به دلیل حمایت شوونیزم فارس می توانند با دارا بودن چند عضو در شورای شهرو مجلس( به نمایندگی از اورمیه ، سولدوزو ... ) هم به تغییر نام مناطق شهری غرب آذربایجان مبادرت کنند و همچنین به دلیل دارا بودن تشکیلاتهای منسجم وقوی با گرفتن دیتاهای مورد نیازازشورای شهرمبادرت به خرید و فروش زمین با سود بالا و در نهایت بدست آوردن منابع مالی جهت اهداف تروریستی و صدها عمل ضد منافع آذربایجان انجام دهند .
در پایان اشاره می شود که فضای کاملا غیر دموکراتیک ایران واز طرف دیگرعدم وصول حرکت ملی آذربایجان به مرحله ای از ثبات سیاسی جهت استفاده ی کامل از پتانسیل انتخابات نباید فعالین حرکت ملی را از منافع بی شمار این فرصت بی بهره گذارد .
